Yapısal Olmayan Elemanlar:
Binalarımızda deprem sonrası güvenli tahliyeyi, iş sürekliliğini ve hızlı toparlanmayı en çok olumsuz etkileyen unsurlardan biri, genellikle göz ardı edilen yapısal olmayan bileşenlerdir. Kolon, kiriş gibi taşıyıcı elemanlar dışındaki tüm bileşenler (asma tavanlar, makineler, elektrik/mekanik tesisatlar, tefriş elemanları) yapısal olmayan elemanlar (YÖE) olarak tanımlanır.
Deprem maliyetlerini ve hasarlarını önemli ölçüde artıran bu riskleri kontrol altına almak, can ve mal kaybını en aza indirmek için hayati öneme sahiptir.
TÜRK BİNA DEPREM YÖNETMELİĞİ (TBDY) 2018 – Bölüm 6’nın Temel Çıkarımları:
1. Hesaplama Zorunluluğu: Depremde hasar görmesi durumunda insanlara veya yapısal sisteme zarar verebilecek, ya da binanın kullanımına engel olabilecek mekanik ve elektrik donanımlar dahil her türlü yapısal olmayan eleman için deprem hesabı yapılması zorunludur. (Ancak, DTS=4 olan binalardaki YÖE’ler, mobilyalar ve geçici/bağlı olmayan donanımlar için hesap zorunlu değildir).
2. Sabit Bağlantı Kapasitesi: Yapısal olmayan elemanlar yapıya sabit olarak bağlanmalı ve bağlantı elemanları (bulon, dübel, kaynak vb.) Yönetmelik’te verilen eşdeğer deprem yüklerini ve yer değiştirmeleri karşılayacak kapasitede olmalıdır. Bağlantı elemanları, yük aktarımını kesintisiz sağlamalıdır.
3. Yüksek Kütleli Elemanlara Dikkat: Eğer yapısal olmayan bir elemanın veya donanımın ağırlığı, bulunduğu katın toplam ağırlığının %10’undan büyük ise, bu eleman bina taşıyıcı sisteminin bir parçası olarak kabul edilir. Bu durumda, elemanın kütlesi ve yapıya bağlantısının rijitlik özellikleri, bina taşıyıcı sisteminin deprem hesabında göz önüne alınmak zorundadır.
İşletmelerin hasar veya iş gücü kaybı nedeniyle depremden hemen sonra iş akışını sürdüremez durumda olması, toplumu ve ekonomiyi büyük ölçüde sekteye uğratmaktadır. Deprem riskini azaltma, personel, tesis ve tesis donanımının depreme dirençli olmasını sağlar ve iş akışını sürdürmeyi kolaylaştırır.
Unutmayalım ki, yapısal olmayan sismik zayıflıklar, yapısal güvenlik açıkları kadar tehlikeli, maliyetli ve yıkıcı olabilir.
Siz de projelerinizde veya mevcut tesislerinizde; HVAC tesisatı, sıvı tanklar, makine ve ekipmanlar, yangın söndürme sistemleri gibi yapısal olmayan riskleri önceliklendirerek mühendislik çözümlerini (Mühendislik Çözümü) hayata geçirin.
Soru: Yüksek kütleli (yüzde 10 kuralına giren) elemanların hesaplamaları, projenin hangi aşamasında ve hangi disiplin tarafından (Statik Müellifi mi, Mekanik Proje Müellifi mi?) kesinleştirilmelidir? Yorumlarda görüşlerinizi belirtin!
#DepremMühendisliği #YapısalOlmayanElemanlar #TBDY2018 #İşSürekliliği #SismikRiskAzaltma #İnşaatMühendisliği #ProjeYönetimi #türkiyedepremmühendisliğiderneği #tdmd
