Deprem Güvenliğinde Göz Ardı Edilemez Gerçek: Yapısal Olmayan Elemanlar ve TBDY Zorunlulukları
Değerli İnşaat ve Tesisat Mühendisliği Topluluğu,
Deprem riskini azaltma çabalarımızda genellikle taşıyıcı sistemlere odaklanılsa da, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) ekinde yer alan “EK DEPREM ETKİSİ ALTINDA BİNALARIN TASARIMI İÇİN ESASLAR” belgesinin Bölüm 6‘sı, göz ardı edilmemesi gereken hayati bir konuya dikkat çekiyor: Yapısal Olmayan Elemanlar.
Depremlerde can kaybına, yaralanmaya, büyük ekonomik zarara ve iş sürekliliğinin kesintiye uğramasına neden olabilecek yapısal olmayan riskler, en az yapısal güvenlik açıkları kadar tehlikeli ve maliyetlidir.
TBDY Bölüm 6’nın Temel Zorunlulukları ve Odak Noktaları:
1. Zorunlu Hesaplama Alanları: Depremde hasar görmesi durumunda insanlara veya binanın yapısal sistemine zarar verebilecek her türlü çıkıntı (balkon, parapet, baca, konsol gibi), cephe panoları, mimari elemanlar ile mekanik ve elektrik donanımlar ve bunların yapıya bağlantıları için deprem hesabı yapılması zorunludur. Bu zorunluluk özellikle; Elektrik tesisatı, HVAC, temiz su, ısıtma, yangın söndürme sistemleri ve sıvı tanklar gibi elektromekanik tesisatları kapsamaktadır.
2. Sabit Bağlantı Kapasitesi: Yapısal olmayan elemanlar yapıya sabit olarak bağlanmalı ve bağlantı elemanları (kaynak, bulon, dübel vb.) bu Bölüm’de verilen eşdeğer deprem yüklerini ve yer değiştirmeleri karşılayacak kapasitede olmalıdır. Bağlantı elemanları, yük aktarımını kesintisiz sağlamalıdır.
3. Ağırlık Kuralı: Eğer yapısal olmayan bir elemanın ağırlığı, bulunduğu katın toplam ağırlığının %10’undan büyükse, bu eleman bina taşıyıcı sisteminin bir parçası olarak kabul edilir. Bu durumda elemanın kütlesi ve binaya bağlantısının rijitlik özellikleri, bina taşıyıcı sisteminin deprem hesabında mutlaka göz önüne alınmalıdır.
4. Risk Azaltma Hedefi: Amaçlanan, tüm riskleri rasyonel bir şekilde kontrol altına almak ve azaltmaktır. Risk kontrol adımları; tehlikenin tasfiyesi, yerine koyma/yerini değiştirme ve yapısal/yapısal olmayan riskleri azaltma gibi mühendislik çözümlerine başvurmayı içerir.
İşletmelerin hasar veya iş gücü kaybı nedeniyle depremden hemen sonra iş akışını sürdüremez durumda olmaları, toplumu ve ekonomiyi büyük ölçüde sekteye uğratmaktadır. Personel, tesis ve donanımın depreme dirençli olması, iş akışının sürdürülmesini kolaylaştırır.
Mühendisler olarak, bu zorunlu hesaplamaların ve risk azaltma önlemlerinin proje sürecinin hangi aşamasında (avan proje, ruhsat başvurusu, uygulama) kesinleştirilmesi gerektiği ve bu hesaplama yükümlülüğünün hangi disiplin (statik, mekanik, sismik hesap firması) tarafından üstlenilmesi gerektiği konuları netleştirilmelidir.
Sektör paydaşlarını, bu kritik gerekliliklerin projelerimizde eksiksiz uygulanması konusunda farkındalığı artırmaya ve TBDY Bölüm 6 kurallarına titizlikle uymaya davet ediyoruz.
#depremyönetmeliği #depremkoruması #fireinstallationseismicprotection #fireplantseismicprotection #nonstructuralelements #rigidseismic #rigitseismic #rijitsismik #sallanma #seismic #seismicaccount #seismiccable #seismiccalculation #seismicconsultancy #seismicconsulting #seismicdesign #seismicengineering #seismicprecaution #seismicprojecting #seismicprotection #seismicrestraint #seismicrope #seismicsuspension #seismicsupport #sismik #sismikaskılama #sismikdanışmanlık #sismikhalat #sismikhesap #sismikkısıtlama #sismikkoruma #sismikmühendisliği #sismikönlem #sismikprojelendirme #swaybrace #swaybracing #yangınşartnamesi #yangıntesisatısismikkoruması #yangınyönetmeliği #yapısalolmayanelemanlar #yoe #yota #depremgüvenliği #yapısalolmayanelemanlar #TBDY2018#,mekaniktesisat #sismikrisk #işsürekliliği #imo #imoankara #imoankaraşubesi
