DARHAN YAPI ve ENDÜSTRİ SAN TİC AŞ firmasına 30.12.2024 tarihinde “https://darhan.com.tr/iletisim/” bağlantı adresinde bulunan “info@darhan.com.tr” elektronik posta adresine elektronik posta gönderilmiştir.
Yangın ve sismik koruma alanlarında faaliyet gösteren firmalar, teknik bilgi paylaşımı ve sektörel standartlara uygunluk açısından büyük bir sorumluluk taşımaktadır. Bu çerçevede, DARHAN firmasının yayınladığı makaleler ve web sitesinde yer alan şartnameler üzerinden yapılacak bir değerlendirme, teknik içeriğin doğruluğu, standartlara uygunluğu ve sektöre sağladığı katkıları anlamak açısından önemli olacaktır.
Bu çalışmada, genelden tüme varım yöntemi benimsenerek firmanın makaleleri ve şartnameleri analiz edilecek, bilgi tutarlılığı ve uygulama rehberliği açısından bir değerlendirme yapılacaktır. Ayrıca, firma ile konu özelinde yapılan yazışmalarda bazı teknik soruların iletildiği, ancak şu ana kadar yanıt alınamadığı tespit edilmiştir. Bu durum, firmanın sunduğu bilgilerin daha fazla açıklığa kavuşturulması gerektiğine işaret edebilir.
Araştırmanın temel amaçları şu şekildedir:
- Firmanın yayınladığı teknik içeriklerin, ulusal ve uluslararası standartlarla uyumluluğunu değerlendirmek,
- Paylaşılan bilgiler ile şartnameler arasında bilgi tutarlılığını incelemek,
- Sektördeki profesyonellerin ihtiyaç duyduğu teknik açıklamaların sağlanıp sağlanmadığını analiz etmek.
Bu değerlendirme, DARHAN firmasının sektöre sunduğu teknik bilgi ve dokümantasyonun anlaşılır, tutarlı ve uygulanabilir olup olmadığını daha iyi kavramamıza yardımcı olacaktır.
Paylaşım uzun olduğu için okunur olabilmesi için parça parça paylaşılacaktır. Makale paylaşımları tarih sırasına göre olacaktır.
Sismik Halat Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar | Mechanic Dergisi– 13 Eylül 2019
Enerji ve Tesisat – Darhan’dan; Sismik Halat Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar – 18 Eylül 2019
https://www.calameo.com/read/006095907a751cb92f47d– EYLÜL 2019
www.termodinamik.info/makale/sismik-halat-seciminde-dikkat-edilmesi-gereken-noktalar
Yangın ve Güvenlik Dergisi 209. Sayı (Eylül 2019)
SİSMİK HALAT SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Sismik halat uygulamaları, günümüzde yapısal olmayan elektromekanik bileşenlerin sismik yüklere karşı korunmasında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.
PİYASADA SİSMİK HALAT ADI ALTINDA DEĞİŞİK TEDARİKÇİLERİN SATIŞINI YAPTIĞI BİRÇOK ÇEŞİT ALTERNATİF BULUNMAKLA BERABER, ULUSLARARASI STANDARTLARI SAĞLAYAN ÇOK AZ SİSMİK HALAT TEDARİKÇİSİ BULUNMAKTADIR.Sismik halat uygulamasında amaç deprem esnasında tesisat üzerine etki edebilecek dinamik deprem yüklerinin tesisat bileşenlerine zarar vermeden tesisata olan etkisini ortadan kaldırmaktır. Yanlış halat seçimi ya da uygulamalar sebebiyle hâlihazırda mevcut olan birçok montaj bu yüklere karşı dayanım gösteremeyecek durumdadır.
UL (UNDERWRİTES LABORATORİES) Onayı
Daha önce deprem gerçeği ve deprem yüklerinin tesisata vermiş olduğu zararlarla karşılaşmış olan ABD gibi ülkeler sismik askılama ile ilgili standartlar ve test prosedürleri geliştirmiş ve uygulamaya koymuştur.
BU KONUDA MEVCUT EN ÖNEMLİ İKİ STANDART ASCE 19 VE UL 203A'DIR.UL (UNDERWRİTERS LABORATORİES) OLARAK ADLANDIRILAN SERTİFİKASYON DÜNYA ÇAPINDA SİSMİK HALATLAR İÇİN KABUL EDİLMİŞ BİR STANDART OLUP UL 203A TEST STANDARTTIN DA YAPILAN TESTLER NETİCESİNDE VERİLMEKTEDİR.UL 203A TEST STANDARTTI SİSMİK HALATLARIN DEPREM ESNASINDA MARUZ KALACAĞI DİNAMİK YÜKLERİN SİMÜLE EDİLDİĞİ BİR TEST STANDARDI OLUP, HALATLARIN ÖRGÜ YAPISINDAN KAPLAMA KALINLIĞINA KADAR BİRÇOK TEST İÇERİĞİNDEN OLUŞMAKTADIR.Sismik halat seçiminde kritik komponent olan sismik halatların deprem anında ortaya çıkabilecek
YÜKLERE DAYANIKLI OLDUĞUNUN GARANTİ ALTINA ALINMASI İÇİN UL LİSTELİ SİSMİK HALATLARIN KULLANIMINA ÖZEN GÖSTERİLMELİDİR.Özellikle yangın tesisatı gibi deprem sonrasında faal durumda olması gereken tesisatların sismik koruması esnasında mutlaka onaylı ürün kullanılmalıdır.
UL LİSTELİ OLMAYAN SİSMİK HALAT KULLANIMI DEPREM ESNASINDA DEPREM YÜKLERİNE KARŞI KOYAMAYARAK YANGIN TESİSATININ ZARAR GÖRMESİNE SPRİNKLER TESİSATININ GÖREVİNİ YAPAMAMASI SONUCU DA MAL VE CAN KAYBINA NEDEN OLABİLİR.Dikkat edilecek diğer bir husus kullanılacak halatların “Sismik Askılama” için UL listeli olmasıdır. Ne yazık ki bazı firmalar farklı uygulamalar için alınan onayları sismik askılama uygulamalarında kullandırarak firmaları yanlış yönlendirmektedir. Herhangi bir marka sismik halatın sismik askılama için UL onaylı olup olmadığı UL sitesinden kontrol edilebilir. (www.ulorg)
Sismik Halat Montajı
Sismik halatların sahada montajı da ayrıca dikkat edilmesi gereken bir konu olarak ön plana çıkmaktadır. Sismik halatların montajı esnasında halatın örgü yapısına zarar vermeyecek montaj yöntemleri kullanılmalıdır.
Sismik halatların montajı esnasında kullanılacak manşon ya da benzeri bağlantı elemanlarının halatın kopma dayanımında yüksek dayanımlara sahip olması gerekmektedir.
MAALESEF ÜLKEMİZDE KULLANILAN BAZI MONTAJ SİSTEMLERİN KULLANILAN VE "KOLAY BAĞLANTI ELEMANI" OLARAK SUNULAN BAĞLANTI ELEMANLARI HALATIN MEVCUT KOPMA DAYANIMININ ÇOK ALTINDA KALMAKTADIR.İhale keşiflerinde sadece halatların kopma dayanımlarının belirtilmesi nedeniyle, kullanıcılar ve yatırımcılar yanlış yönlendirilmekte ve sismik halatların kopma yüklerinin altında bağlantı elemanları almak zorunda kalmaktadır.
Özellikle yangın tesisatı gibi kritik tesisat elemanları ve boru hatlarının sismik askılanması sırasında yukarıdaki noktalara dikkat edinmelidir. ASCE 19 standarttı ülkemizde de kabul görmüş olan NFPA 13 yangın sprinkler sistemleri standarttı ile uyumlu olup, yangın tesisatının sismik askılanması sırasında kullanılacak sismik askı halatları için aşağıdaki kriterlerin gerekliliğini vurgulamıştır.
• Fittings ve montaj elemanları sismik askı halatının sahip olduğu kopma dayanımından daha yüksek yük dayanımına sahip olmalıdır.
• Montajı yapılmış sismik halatın kopma dayanımı sismik askı halatının sahip olduğu kopma dayanımından daha yüksek yük dayanımına sahip olmalıdır.
• Montaj sırasında sismik halatın zarar görmesi engellenmedir.
• Sismik halatlar kontrol kolaylığı sağlamak amacıyla renk kodlu olmalıdır.
Yanlış uygulama örneği olarak resimdeki bağlantı elemanı örnek verilebilir. Sismik askılama uygulamalarında 3 mm ve 4.5 mm sismik halatlar için verilen bu bağlantı elemanının kendine ait kopma dayanımı 3 mm halat için 114 kg ve 4.5 mm halat için 291 kg’dır. Ancak piyasada yer alan 3 mm sismik halatların ortalama kopma kuvveti ortalama 400 kg. 4.5 mm Sismik halatların kopma dayanımı ise ortalama 1000 kg civarındadır.
Tesisat üzerine gelecek deprem yüklerinin hesaplanmasında kullanılan formüller neticesinde elde edilen değerler ve sismik halat kopma dayanımları göz önünde bulundurularak halat seçimi yapılmaktadır. Keşiflerde yer alan sismik halat kopma dayanımlarını gözetilerek yapılan uygulamalarda kullanılan yukarıdaki gibi yetersiz bağlantı elemanları yapılan uygulamanın ataya çıkabilecek deprem yüklerinin çok altında kalmasına ve sismik askılama Sisteminin çökmesine neden olacaktır.
ASCE 19 VE DOLAYISIYLA NFPA13'E UYGUN SİSMİK ASKILAMA MONTAJ ŞEKLİ SIKIŞTIRMA (SWAGING) YÖNTEMİ OLUP BU YÖNTEM SAYESİNDE HEM SİSMİK HALAT ÖRGÜ YAPISINA ZARAR VERİLMEMEKTE HEM DE HALAT KOPMA DAYANIMI KADAR YÜK DAYANIMI ELDE EDİLMEKTEDİR.
NE YAZIK Kİ ÜLKEMİZDE SİSMİK ASKI HALATLARININ SEÇİMİ İHALELERDE VE SATIN ALMA AŞAMASINDA EN SONA BIRAKILMAKTA STANDART VE ONAYLARA UYGUNLUK KONTROL EDİLMEMEKTEDİR.Ancak sismik askılama sistemlerinin yanlış seçimi ve montajı ileride hem yatırımcı hem de taşeron firmalar için büyük sorunlar doğurabilecek potansiyele sahiptir.
Ülkemizin %75’inin birinci derece deprem bölgesi olduğu unutulmamalı ve bu konuda gereken hassasiyet gösterilmelidir. Kendinizi ve yatırımlarınızı tehlikeye atmamak adına sismik halat seçiminde yukarıdaki hususlara dikkat edilmelidir.
#yapısalolmayan #yapısalolmayanelemanlar #nonstructuralelements #yapısalolmayantaşıyıcıeleman #nonstructuralbearingelement #yota #yoe #sismik #seismic #sismikkoruma #seismicprotection #seismicrestraint #sismikkısıtlama #sismikönlem #seismicprecaution #sismikaskılama #seismicsupport #swaybracing #sallanma #sismikmühendisliği #seismicengineering #sismikhesap #seismicaccount #sismikprojelendirme #seismicprojecting #sismikdanışmanlık #seismicconsultancy #swaybrace #rigitseismic #rijitsismik #yangıntesisatısismikkoruması #fireinstallationseismicprotection #sismikhalat #seismiccable #seismicrope #yangınyönetmeliği #yangınşartnamesi #depremyönetmeliği #depremkoruması #darhan #darhanyapıveendüstrisanticas
